In de schijnwerpers

Jan Hoefnagels, kermis in hart en handen

Aan boord van het parochieschip in Nijmegen vertelde Jan Hoefnagels zijn verhaal in de podcast Kermis Iconen. Tweeëntachtig jaar, geboren in Helmond en woonachtig in Zwalmen. Een gesprek over verdwenen attracties, een moeilijk begin, en een man die niet alleen op de kermis stond maar de techniek erachter bouwde.

Luchtschommels en draaimolens

Jan groeide op als jongste van zes kinderen in een echte kermisfamilie. Zijn ouders reisden met drie grote luchtschommels en twee grote draaimolens. Een luchtschommel — een vierkante tent met in het midden masten waaraan schommelboten hingen, waarin je zo hoog probeerde te komen dat je "een gat in de zelfde" schommelde — zie je in Nederland nauwelijks nog. Als smalle, lichte jongen kreeg Jan altijd de twee achterste bootjes, en op zijn vijftiende bouwde hij al zelfstandig een draaimolen van elf meter op, die daarna tot in de puntjes gepoetst moest zijn voor zijn vader langskwam.

Weggaan van huis, en Annie

Toen Jan wilde trouwen met Annie Graat, een kermismeisje uit Roermond, waren zijn ouders daar fel op tegen — hij vertrok met lege handen. Bij Annie's ouders vond hij juist een tweede thuis; zij namen hem op als een eigen zoon. In november 1964 trouwden ze. Het jaar erop gingen ze op reis met de rupsbaan van zijn schoonvader, met de afspraak om samen te reizen tot ze genoeg hadden gespaard voor iets eigens. De fout die hem thuis was overkomen, nam Jan zich voor nooit te herhalen — en dat is hem gelukt.

Van rupsbaan tot autoscooter — en de liefde voor techniek

Na de rupsbaan kwam een gloednieuwe autoscooter uit Italië. Maar Jans echte liefde was de elektriciteit. Terwijl hij nooit van één ding afhankelijk wilde zijn, bouwde hij de verlichting en besturing van attracties — naar eigen zeggen wel dertien Break Dances. Toen hij zijn autoscooter in 1998 verkocht aan een pretpark in het Saudi-Arabische Jedda, bouwde zijn bedrijf meteen de complete elektriciteit voor dat park met zestig attracties: veertien schakelkasten, twaalf zeecontainers materiaal. Zijn mooiste tijd, zegt hij toch, waren de rustige jaren met de rupsbaan, samen met Annie.

De volgende generatie

Zoon Martin nam het bedrijf over, en inmiddels staan ook kleinzoon Mike en de familie eromheen op de kermis. Het bedrijf leunt tegenwoordig steeds meer op het stroombedrijf — noodstroom en elektriciteit — naast grijpkranen en automatenspellen, in Nederland én Duitsland. Jan en Annie, allebei tweeëntachtig en negen dagen in leeftijd verschillend, zijn inmiddels overgrootouders. En Jan, met alle rijbewijzen nog op zak, springt bij als het nodig is.

Wat Jan vertelt, staat bij ons op papier

De naam Hoefnagels staat met honderden deelnames in ons eigen kermisarchief, over meerdere takken van de familie. En bovenaan staat precies waar Jan om bekendstaat: de Break Dance, met daarnaast de draaimolens en swingmills die de familie van oudsher reist. Waar de podcast de herinnering bewaart, laat onze database zien dat de Hoefnagels — van luchtschommel tot Break Dance — nog altijd bij de vaste namen van de Nederlandse kermis horen.

Verhalen uit de podcast Kermis Iconen, een initiatief van de BOVAK. Kermis.nl heeft de inhoud in eigen woorden samengevat en aangevuld met gegevens uit het eigen kermisarchief.